Gisteren was het 475 jaar geleden dat de Schmalkaldische oorlog begon. Vandaar dat ZeitZeichen hier de aandacht op vestigde. Deze oorlog werd aangegaan door Karel de Vijfde op 20 juli 1546. Het zou een religieuze oorlog zijn geweest van de katholieken tegen de lutheranen, waar we de laatsten nu protestanten zouden noemen, echter in werkelijkheid was het een oorlog die (zoals gewoonlijk) ging om geld en macht….
Eén en ander vestigt nog eens de aandacht op Willem van Oranje, die de protestanten in Nederland ter zijde zou staan tijdens de Tachtigjarige Oorlog, echter het is maar zeer de vraag of deze keuze werd ingegeven door geloof of door het winnen van macht (en daarmee geld). Bovendien werd het veel protestanten in aanloop naar de Schmalkaldische oorlog te heet onder de voeten en was men na de Schmalkaldische Oorlog als protestant niet echt veilig in Duitsland. Wellicht dat dit de reden was waarom Willem van Oranje, die protestants werd opgevoed door zijn moeder, zich in 1544 bekeerde tot het rk geloof….. Opvallend dat men in Nederland op de scholen geen aandacht schonk aan de Schmalkaldische Oorlog, maar wel overdreven veel aandacht geeft aan de Tachtigjarige Oorlog (althans in de 60er en 70er jaren van de vorige eeuw), terwijl je kan stellen dat de Oranjes* door de Schmalkaldische Oorlog aangeschoten wild waren in Duitsland……
Nogmaals: ik heb het in het voorgaande over het protestantse onderwijs in de 60er en 70er jaren van de vorige eeuw, heb geen idee of men nu wel de aandacht vestigt op de Schmalkaldische Oorlog in het basis en voortgezet onderwijs. Logisch dat men er eerder geen aandacht aan schonk, immers destijds werd Willem van Oranje voorgesteld als een soort van heilige (in het protestantse onderwijs) en deze voorstelling zou te lijden hebben gehad bij het onderwijs over de Schmalkaldische Oorlog…… Een oorlog waar eigenlijk de aanloop van 15 jaar tot die oorlog veel belangrijker was (en is) dan de oorlog zelf, die duurde tot 23 mei 1547, toen de belangrijkste protestantse Duitse vorsten werden verslagen…….. Keizer Karel de Vijfde van ‘Het Heilige Roomse Rijk’ zou in eerste instantie niet tegen de lutheranen zijn geweest, wat als één van de redenen wordt genoemd dat de aanloop naar deze oorlog 15 jaar duurde…….. Al zijn veel geschiedkundigen het daar niet mee eens.
Hier een toevoeging (op 1 augustus 2021) van Engelbert Valstar, had ik eerder moeten plaatsen, maar vanwege mijn gezondheid ontgaat me nog steeds het e.e.a. en vergeet ik veel:
20. Juli 1546 – Beginn des Schmalkaldischen Krieges
Katholisch oder lutheranisch? Das ist im Reich Karls V. mehr als eine Glaubenssache. Es geht um Geld und Macht – ein Konflikt, der zum ersten Religionskrieg auf deutschem Boden führt.
Beginn des Schmalkaldischen Kriegs (am 20.07.1546)
WDR ZeitZeichen. 20.07.2021. 14:44 Min.. Verfügbar bis 21.07.2099. WDR 5.
Kaiser Karl V. ist der mächtigste Mann der Welt. Er herrscht über weite Teile Europas und Amerikas in einem Reich, “in dem die Sonne nie untergeht“. Aber dieses Reich ist in Gefahr: Der katholische Glauben wird durch Reformatoren wie Martin Luther in Frage gestellt. Und damit droht das Band zu zerreißen, das die Untertanen im riesigen Habsburger Reich eint.
Ein Pakt gegen den Kaiser
Luthers Thesen finden Anklang, vor allem bei den mächtigen Fürsten in Deutschland. Für sie ist die Hinwendung zum Protestantismus nicht nur eine Glaubensfrage, es ist die Chance, ihre Position auf Kosten des Kaisers zu stärken. Ihnen ist klar, dass Karl das nicht hinnehmen würde. Deswegen gründen Grafen, Herzöge, Reichs- und Hansestädte im hessischen Schmalkalden 1531 einen Bund – ein militärischer Pakt, gerichtet gegen den Kaiser.
Der Konflikt schwelt jahrelang
Es dauert 15 Jahre, bis der Kaiser an einen Krieg denken kann. Er muss erst andere Konflikte lösen, mit den Franzosen, Italienern und Osmanen. Ihm fehlen auch Mittel und Männer für einen Krieg gegen die deutschen Fürsten. Doch dann gibt der Papst Geld, katholische – und einige protestantische – Fürsten stellen sich an seine Seite.
Der Schmalkaldische Bund will nicht darauf warten, dass der Kaiser los schlägt, und mobilisiert seine Truppen. Karl reagiert: Weil sie “schmählichen Hochverrat an Kaiser und Reich” begangen hätten, verhängt er am 20. Juli 1546 die Reichsacht gegen Johann Friedrich von Sachsen und Philipp von Hessen. Die beiden wichtigsten Führer des Bundes gelten von nun an im ganzen Reich als rechtlos.
Die Fürsten sind uneins
Es ist ein eher symbolischer Akt. Entscheidender für den Verlauf des Krieges sind die Übermacht der kaiserlichen Truppen und die Uneinigkeit der Gegner. Im April 1547 werden die Protestanten in der Schlacht von Mühlberg vernichtend geschlagen – kein Jahr nach Beginn des Krieges ist er wieder vorbei. Aber weite Teile Süd- und Mitteldeutschlands sind verwüstet, die Menschen von Seuchen, Plünderungen und Belagerungen gezeichnet.
Ein Sieg, kein Frieden
Karls Sieg über die Protestanten ist nur von kurzer Dauer. Der Schmalkaldische Bund wird zwar aufgelöst, die beiden Führer Johann Friedrich und Philipp bleiben jahrelang Karls persönliche Gefangene. Aber die Fürsten im Reich geben keine Ruhe, bis der Kaiser Zugeständnisse macht: “Cuius regio, eius religio” – “wessen Land, dessen Glaube“.
Karl V. tritt 1555 desillusioniert zurück, die Einheit des Reiches und des Glaubens hat er nicht wahren können. Der Konflikt um Glauben und Macht aber schwelt weiter: Zwei Generationen später bricht der 30-Jährige Krieg aus.
================================
* De huidige Oranjes zijn dat alleen in naam, in werkelijkheid hebben ze niets met de oorspronkelijke Oranjes van doen, niet voor niets ook dat ‘het huis van Oranje’, weigert mee te werken aan een DNA onderzoek, een vergelijkend onderzoek met de lichamelijke overschotten van de Oranjes in de Nieuwe Kerk van Delft…….. (voor dit onderzoek zou men de PCR test wel kunnen gebruiken, daar deze daarvoor is ontworpen en niet voor medische doeleinden, zoals de test op COVID-19!!)
Zie ook: ‘Hugo de Jonge: CDA minister Volksgezondheid en vicepremier heeft naast de Coronacrisis tijd zat dus nu ook voorzitter van het ‘spannende’ CDA‘ (16 juni 2020)
‘CDA: ‘de victorie begon in Alkmaar……..’ ha! ha! ha! ha! ha!‘ (11 november 2014)
‘Geschiedvervalsing verheerlijkt door ‘deskundigen…..’‘ (10 oktober 2014)
